جدول وزن نبشی؛ وزن هر متر و شاخه‌های ۶ و ۱۲ متری

وزن نبشی با اندازه بال‌ها، ضخامت و طول شاخه مشخص می‌شود. برای نمونه، وزن مرجع یک شاخه ۶ متری نبشی ۴۰×۴۰×۴ برابر ۱۴٫۵۲ کیلوگرم و نبشی ۵۰×۵۰×۵ برابر ۲۲٫۶۲ کیلوگرم است. بنابراین، عبارت‌هایی مانند «نبشی ۴» یا «نبشی ۵» به‌تنهایی برای تعیین وزن کافی نیستند.

در جدول زیر، مشخصات مقطع را پیدا کنید و وزن طول موردنظر را بخوانید. در ادامه نیز روش محاسبه وزن سفارش و بررسی اختلاف آن با بار تحویلی آمده است.

جدول وزن نبشی بال مساوی

مبنای ستون وزن هر متر، جدول مشخصات نبشی بال مساوی آرسلورمیتال در مرجع فنی Orange Book است. وزن شاخه‌های ۶ و ۱۲ متری از ضرب همان عدد در طول محاسبه شده است؛ این اعداد، وزن مرجع هستند و جای توزین بار واقعی را نمی‌گیرند.

در ستون ابعاد، ترتیب اعداد «بال اول × بال دوم × ضخامت» و واحد هر سه، میلی‌متر است.

وزن شاخه‌ها بر اساس اعداد گرد‌شده ستون وزن هر متر محاسبه شده است. نمایش دو رقم اعشار، دقت واقعی توزین را نشان نمی‌دهد. همچنین، درج ستون ۱۲ متری به معنای تأیید عرضه تمام این مقاطع با طول ۱۲ متر نیست؛ طول قابل تأمین باید هنگام سفارش مشخص شود.

مشخصات نبشی را چگونه بخوانیم؟

در مشخصات L۴۰×۴۰×۴:

• حرف L شکل مقطع را نشان می‌دهد.
• دو عدد ۴۰، اندازه دو بال برحسب میلی‌متر هستند.
• عدد آخر، یعنی ۴، ضخامت اسمی برحسب میلی‌متر است.
• طول شاخه در این عبارت وجود ندارد و باید جداگانه، مثلاً «۶ متر»، نوشته شود.

«نبشی ۴» در نام‌گذاری رایج بازار به نبشی با بال ۴ سانتی‌متری یا ۴۰ میلی‌متری اشاره دارد؛ ضخامت آن الزاماً ۴ میلی‌متر نیست. برای مثال، هر دو مقطع ۴۰×۴۰×۴ و ۴۰×۴۰×۵ نبشی سایز ۴ هستند، اما وزن یکسانی ندارند.

همچنین، نبشی سایز ۱۲ با شاخه ۱۲ متری متفاوت است. در نبشی بال مساوی سایز ۱۲، اندازه هر بال ۱۲۰ میلی‌متر است؛ در عبارت «شاخه ۱۲ متری»، عدد ۱۲ طول شاخه را بیان می‌کند.

وزن نبشی ۳، ۴، ۵، ۶، ۸ و ۱۲ چقدر است؟

وزن نبشی ۳

نبشی ۳۰×۳۰×۳ با ضخامت ۳ میلی‌متر، در شاخه ۶ متری ۸٫۱۶ کیلوگرم وزن مرجع دارد. اگر ضخامت همین سایز به ۴ میلی‌متر تغییر کند، وزن شاخه ۶ متری ۳۰×۳۰×۴ به ۱۰٫۶۸ کیلوگرم می‌رسد.

پس حتی برای نبشی سایز ۳ نیز باید ضخامت را پیش از انتخاب عدد وزن بدانید.

نبشی ۴ چند کیلو است؟

وزن مرجع نبشی ۴۰×۴۰×۴ در طول ۶ متر ۱۴٫۵۲ کیلوگرم و در طول ۱۲ متر ۲۹٫۰۴ کیلوگرم است.

اگر ضخامت ۵ میلی‌متر باشد، وزن شاخه ۶ متری ۴۰×۴۰×۵ برابر ۱۷٫۸۲ کیلوگرم خواهد بود. بنابراین، اعلام یک وزن ثابت برای تمام نبشی‌های سایز ۴، مشخصات سفارش را ناقص می‌گذارد.

وزن نبشی ۴ سبک و تفاوت آن با نوع سنگین

اگر منظور از نبشی ۴ سبک، مقطع ۴۰×۴۰×۳ با ضخامت ۳ میلی‌متر و طول ۶ متر باشد، وزن آن حدود ۱۰٫۸۸ کیلوگرم، بر اساس تخمین هندسی است. این عدد از فرمول تقریبی بخش محاسبه به دست می‌آید و وزن نقل‌شده از جدول مرجع نیست.

در جدول مرجع این مقاله، مقاطع با ابعاد، ضخامت و وزن هر متر معرفی شده‌اند؛ مرز عددی جداگانه‌ای برای عنوان‌های «سبک» و «سنگین» ارائه نشده است. هنگام استعلام، از فروشنده بخواهید این عنوان‌ها را با مشخصات قابل اندازه‌گیری توضیح دهد.

برای مقایسه، نبشی ۴۰×۴۰×۴ با وزن ۲٫۴۲ کیلوگرم بر متر از نبشی ۴۰×۴۰×۵ با وزن ۲٫۹۷ کیلوگرم بر متر سبک‌تر است. در این مثال، اندازه بال‌ها یکسان و ضخامت متفاوت است؛ این مقایسه، تعریف یک رده استاندارد به نام «نبشی سبک» نیست.

تخمین هندسی، مقطع را با گوشه‌های تیز و ضخامت یکنواخت در نظر می‌گیرد؛ وزن جدولی بر پایه هندسه مقطع مرجع تعیین می‌شود. برای وزن مرجع محصولی مانند ۴۰×۴۰×۳ که در جدول منتخب نیست، باید کاتالوگ همان سازنده بررسی شود.

وزن نبشی ۵

وزن مرجع نبشی ۵۰×۵۰×۵ در هر متر ۳٫۷۷ کیلوگرم است؛ بنابراین، شاخه ۶ متری آن ۲۲٫۶۲ کیلوگرم و شاخه ۱۲ متری آن ۴۵٫۲۴ کیلوگرم وزن دارد.

در همین سایز، وزن شاخه ۶ متری با ضخامت ۴ میلی‌متر ۱۸٫۳۶ کیلوگرم و با ضخامت ۶ میلی‌متر ۲۶٫۸۲ کیلوگرم است. برای مقایسه دو پیشنهاد فروش نبشی ۵، ضخامت و طول هر دو پیشنهاد باید روشن باشد.

وزن نبشی ۶ و ۸

وزن مرجع شاخه ۶ متری نبشی ۶۰×۶۰×۶ برابر ۳۲٫۵۲ کیلوگرم است. برای نبشی سایز ۸ نیز مقطع ۸۰×۸۰×۸ با طول ۶ متر، ۵۷٫۷۸ کیلوگرم وزن مرجع دارد.

عدد سایز را جای ضخامت نگذارید؛ برای نمونه، نبشی ۸۰×۸۰×۶ همچنان سایز ۸ است، اما وزن شاخه ۶ متری آن ۴۴٫۰۴ کیلوگرم خواهد بود.

وزن نبشی سایز ۱۲

نبشی ۱۲۰×۱۲۰×۱۲ با بال‌های ۱۲۰ میلی‌متری و ضخامت ۱۲ میلی‌متر، در هر متر ۲۱٫۶۰ کیلوگرم وزن مرجع دارد. وزن شاخه ۶ متری این مقطع ۱۲۹٫۶۰ کیلوگرم و وزن شاخه ۱۲ متری آن ۲۵۹٫۲۰ کیلوگرم است.

این اعداد مربوط به ضخامت ۱۲ میلی‌متر هستند؛ برای ضخامت‌های دیگر نبشی سایز ۱۲ باید ردیف متناظر همان مقطع بررسی شود.

جدول وزن نبشی بال نامساوی

در نبشی بال نامساوی، اندازه دو بال متفاوت است. برای مثال، L۱۰۰×۶۵×۷ دو بال ۱۰۰ و ۶۵ میلی‌متری و ضخامت ۷ میلی‌متری دارد.

مبنای تمام ردیف‌های زیر، جدول «نبشی بال نامساوی» در همان مرجع فنی Orange Book آرسلورمیتال است. وزن شاخه‌ها از وزن هر متر محاسبه شده است.

برای مقاطعی که در این جدول نیستند، مشخصات دو بال و ضخامت را در کاتالوگ معتبر جست‌وجو کنید. وزن یک مقطع بال مساوی را نمی‌توان صرفاً با شباهت نام یا اندازه یکی از بال‌ها، جایگزین وزن مقطع بال نامساوی کرد.

روش محاسبه وزن نبشی با جدول و فرمول

محاسبه با وزن هر متر

وقتی وزن مرجع هر متر مشخص است، محاسبه وزن یک شاخه ساده خواهد بود:

وزن شاخه = وزن مرجع هر متر × طول شاخه

برای نبشی ۵۰×۵۰×۵ به طول ۶ متر:

۳٫۷۷ × ۶ = ۲۲٫۶۲ کیلوگرم

اگر چند شاخه با مقطع و طول یکسان دارید:

وزن کل مورد انتظار = تعداد شاخه × طول هر شاخه × وزن مرجع هر متر

برای سفارش شامل چند سایز یا چند طول، وزن هر گروه را جداگانه محاسبه کنید و حاصل‌ها را با هم جمع بزنید.

فرمول تقریبی محاسبه وزن نبشی

اگر وزن مرجع در دسترس نباشد، می‌توان با فرض مقطع گوشه‌تیز و ضخامت یکنواخت، جرم را تقریب زد:

m ≈ 0.00785 × t × (a + b − t) × L

در این فرمول:

• a و b: اندازه بال‌ها، برحسب میلی‌متر.
• t: ضخامت، برحسب میلی‌متر.
• L: طول شاخه، برحسب متر.
• m: جرم تقریبی، برحسب کیلوگرم.

ضریب ۰٫۰۰۷۸۵ از چگالی فرضی فولاد، برابر با ۷۸۵۰ کیلوگرم بر مترمکعب، و تبدیل واحدها به دست می‌آید. عبارت t × (a + b − t) نیز مساحت تقریبی مقطع است؛ کم‌کردن ضخامت در پرانتز، از دوباره‌شماری محل هم‌پوشانی دو بال جلوگیری می‌کند.

برای نبشی ۵۰×۵۰×۵ با طول ۶ متر:

۰٫۰۰۷۸۵ × ۵ × (۵۰ + ۵۰ − ۵) × ۶ ≈ ۲۲٫۳۷ کیلوگرم

این نتیجه با وزن مرجع جدول، یعنی ۲۲٫۶۲ کیلوگرم، یکسان نیست. مقاطع نوردشده در محل اتصال بال‌ها و لبه‌ها شعاع دارند؛ فرمول ساده بالا این جزئیات هندسی را لحاظ نمی‌کند. گردکردن اعداد جدول نیز می‌تواند بر اختلاف محاسبات اثر بگذارد.

برای نبشی بال مساوی، کافی است اندازه دو بال را برابر وارد کنید. برای بال نامساوی نیز همین فرمول تقریبی با دو اندازه متفاوت به کار می‌رود.

تفاوت وزن مرجع، وزن محاسباتی و وزن واقعی بار

برای بررسی سفارش، این سه عدد را از هم جدا نگه دارید:

وزن مرجع هم عددی نظری است؛ تفاوت آن با تخمین ساده، استفاده از مشخصات هندسی مقطع مرجع است. هیچ‌یک از این دو، گزارش وزن‌کشی محموله شما نیستند.

پیش از مقایسه، مطمئن شوید جدول انتخاب‌شده با نوع مقطع و مشخصات سفارش تناسب دارد. سپس تعداد، طول واقعی شاخه‌ها و وزن خالص خود نبشی‌ها را بررسی کنید.

برای بررسی مشخصات و وزن هر متر از مقاطع بال مساوی، می‌توانید به جدول مشخصات نبشی بال مساوی آرسلورمیتال مراجعه کنید.

چطور وزن سفارش نبشی را با بار تحویلی مقایسه کنیم؟

کاربرگ کنترل سفارش

این کاربرگ را برای هر گروه از نبشی‌های هم‌مقطع تکمیل کنید. ستون مثال، یک سفارش فرضی شامل ۲۵ شاخه ۶ متری با وزن مرجع فرض‌شده ۳٫۷۷ کیلوگرم بر متر را نشان می‌دهد.

وزن مورد انتظار این سفارش:

۲۵ × ۶ × ۳٫۷۷ = ۵۶۵٫۵۰ کیلوگرم

برای ثبت اختلاف، مبنا را ثابت نگه دارید:

اختلاف وزن = وزن خالص واقعی − وزن مورد انتظار

درصد اختلاف = (اختلاف وزن ÷ وزن مورد انتظار) × ۱۰۰

در مثال بالا، اختلاف برابر با منفی ۲۲٫۶۲ کیلوگرم و درصد اختلاف منفی ۴٪ است. این درصد فقط اختلاف دو عدد را نشان می‌دهد؛ به‌تنهایی درباره مجازبودن اختلاف یا علت آن چیزی ثابت نمی‌کند.

یک عدد باسکول، دو توضیح متفاوت

وزن خالص ۵۴۲٫۸۸ کیلوگرم می‌تواند در دو وضعیت متفاوت به دست آید:

حالت اول: یک شاخه کمتر تحویل شده باشد.

اگر به‌جای ۲۵ شاخه، ۲۴ شاخه ۶ متری تحویل شده باشد و وزن هر متر همان ۳٫۷۷ کیلوگرم فرض شود:

۲۴ × ۶ × ۳٫۷۷ = ۵۴۲٫۸۸ کیلوگرم

در این حالت، کاهش وزن ناشی از کمتر بودن تعداد شاخه‌هاست. وزن متوسط هر متر نیز تغییری نکرده است.

حالت دوم: تمام ۲۵ شاخه موجود باشند، اما وزن متوسط هر متر کمتر باشد.

اگر شمارش، وجود ۲۵ شاخه را تأیید کند و طول واقعی هر شاخه دقیقاً ۶ متر باشد، مجموع طول بار ۱۵۰ متر خواهد بود:

۵۴۲٫۸۸ ÷ ۱۵۰ = ۳٫۶۱۹۲ کیلوگرم بر متر

این میانگین، ۴٪ کمتر از وزن مرجع فرض‌شده ۳٫۷۷ کیلوگرم بر متر است. بااین‌حال، علت کاهش میانگین هنوز مشخص نیست و باید ابعاد، مبنای مرجع و شرایط اندازه‌گیری بررسی شوند.

در هر دو حالت، عدد باسکول یکسان است؛ بنابراین، از روی باسکول به‌تنهایی نمی‌توان کسری شاخه یا کاهش ضخامت را نتیجه گرفت.

وزن متوسط هر متر بار را درست محاسبه کنید

فرمول عمومی چنین است:

وزن متوسط هر متر بار = وزن خالص نبشی‌ها ÷ مجموع طول واقعی شاخه‌های موجود

مخرج این کسر باید از شمارش و طول واقعی بار به دست آید. اگر فقط ۲۴ شاخه ۶ متری موجود باشد، مجموع طول ۱۴۴ متر است و تقسیم ۵۴۲٫۸۸ بر ۱۴۴، دوباره ۳٫۷۷ کیلوگرم بر متر می‌دهد.

تقسیم وزن چنین باری بر ۱۵۰ مترِ سفارش، کسری تعداد را به‌اشتباه به شکل کاهش وزن هر متر نشان می‌دهد.

برای پیدا کردن علت اختلاف، چه چیزهایی را بررسی کنیم؟

برای خرید نبشی فولادی، ابعاد، ضخامت، تعداد، طول شاخه، تولیدکننده و مبنای محاسبه وزن را در پیش‌فاکتور روشن کنید. هنگام تماس با کارشناسان فروش اسپادانا فولاد وحید در اصفهان، همین مشخصات را اعلام کنید تا استعلام سفارش بر پایه اطلاعات کامل انجام شود.

پرسش‌های متداول

آیا این جدول برای نبشی پرسی هم قابل استفاده است؟

جدول بالا مربوط به مقاطع نوردشده مرجع است. برای نبشی پرسی، مشخصات هندسی و کاتالوگ همان محصول را بررسی کنید؛ یکسان‌بودن نام سایز، برای یکسان دانستن وزن هر متر کافی نیست.

اختلاف مجاز وزن نبشی با جدول چند درصد است؟

نمی‌توان برای همه محصولات یک درصد ثابت اعلام کرد. ملاک باید استاندارد مربوط به آن محصول، مشخصات تولیدکننده و شرایط قرارداد باشد. درصد اختلاف محاسبه‌شده در کاربرگ، به‌خودی‌خود درصد تلرانس مجاز نیست.

آیا وزن بیشتر یا نزدیکی به جدول، کیفیت بالاتر را ثابت می‌کند؟

خیر. وزن، یکی از مشخصات قابل بررسی است. وزن بیشتر یا نزدیک‌بودن به جدول، به‌تنهایی کیفیت، اصالت محصول یا ایمنی سازه را اثبات نمی‌کند؛ مشخصات فولاد، مدارک محصول و الزامات طراحی نیز باید بررسی شوند.